Luc De Raedemaeker
BELLA FIGURA van la birra!
Aan de Italiaanse riviera onder uw parasol kan u zich volledig laten gaan aan Aperol Spritz. Of een fris wit wijntje. Of een biertje. Waarom niet? Dat kan een Moretti, Peroni of lokaal biertje zijn. Moretti bestaat trouwens al 160 jaar. Misschien verbindt u als bierliefhebber Italië niet onmiddellijk met bier, maar eerder met wijn en dat begrijpen wij natuurlijk. Toch valt er in Italië wel wat bierlekkers te ontdekken. En voor de esthetici is het natuurlijk altijd leuk dat elk Italiaans bier minstens een leuk etiket of een gestileerd glas heeft. Alles voor de BELLA FIGURA in Italië!

Wijn is water gevuld met zon, om het met de wijze woorden van niemand minder dan Galileo Galilei te zeggen. Italiaanse wijn is bovendien bijzonder heilzaam. Una botte di vino può realizzare più miracoli che una chiesa piena di santi, klinkt het in een even eerlijk als heerlijk spreekwoord. ‘Een vat wijn doet meer wonderen dan een kerk vol heiligen.’ En toch hoeft in De Laars ook bier niet onder te doen. Dat komt voor een stuk ook door het grote wijnschandaal waarna paradoxaal genoeg én de integere wijnboer en de kleine bierbrouwer ineens hun kans zagen om hun allereigenste oprecht sterk product stevig in de markt te kunnen zetten.

We nemen u even mee naar annus horibilis 1986. Op 2 maart van dat jaar trof men de gepensioneerde Armando Bisogni dood aan in zijn huis in Milaan. Hij bleek vergiftigd. De verdachte? Een fles wijn van twee liter van het Noord-Italiaanse wijnhuis Vincenzo Odore. Bisogni’s dood leidde tot wat uiteindelijk bekend zou worden als het methanolschandaal. Na Bisogni ledigden in de twee volgende maanden nog 22 andere mensen in Lombardije, Ligurië en Piemonte de kelk tot de laatste bodem. Tientallen anderen werden blind of hielden aan hun glaasje wijn permanente neurologische schade over. Aan de flessen Odore bleek een geurtje te zitten, de geur van methanol of methylalcohol…

In wijn is van nature een mini-minieme hoeveelheid ethanol aanwezig. Ethanol is een restproduct van de gistcellen die ervoor zorgen dat suikers worden omgezet in alcohol. Methanol – met ‘m’ – is iets totaal anders. Dat is een chemisch product dat je vindt in oplosmiddel, antivries, benzine, verven en producten voor huishoudelijke hygiëne. Maar als je het tijdens het wijnmaken aan de wijn-in-wording toevoegt, doet het – net als ethanol – wel het alcoholgehalte stijgen. Dat is niet alleen volledig illegaal, maar ook bijzonder giftig!

Het methanolschandaal veroorzaakte niet alleen grote menselijke drama’s, maar bracht ook immense schade toe aan een van de belangrijkste economische sectoren van het schiereiland. Honderdduizenden flessen Italiaanse wijn werden uit voorzorg overal in Italië en in Europa uit de rekken gehaald; commerciële contracten werden geannuleerd en het imago van Oenotria, het Wijnland, kreeg een ongelooflijke dreun. Duitsland, toen de grootste exportmarkt voor Italiaanse wijn, besliste zelfs om gedurende enkele weken de import van Italiaanse wijn volledig te verbieden. Schluss damit!

Dit absolute dieptepunt luidde een keerpunt in de Italiaanse wijnbouw in. Lekker cynisch zou je zelfs kunnen zeggen dat het methanolschandaal eigenlijk ‘het beste’ was, wat met de Italiaanse wijnsector kon gebeuren. Men zag immers in dat het economisch potentieel van de wijnbouw helemaal niet meer in ‘bulk’-productie kon liggen. Dankzij de inzet van duizenden kleine, middelgrote en grote wijnhuizen, heeft Italië de afgelopen drie decennia zijn oenologische geloofwaardigheid herwonnen door vol op uitmuntende kwaliteit in te zetten.

De Italiaanse wijn stond er nooit eerder zo goed voor als vandaag. De sector geldt daarenboven als voorbeeld voor het hele Italiaanse productiesysteem. De economie stoelt in De Laars steeds meer op kwaliteit in plaats van kwantiteit. Vandaag komt één fles op vijf ter wereld in het schiereiland. Spijtig gevolg van dit kwalitatief succes is wel dat topwijnen als Barolo, Brunello Di Montalcino en Amarone steeds meer te maken krijgen met namaak. Het etiket mag daarbij dan wel liegen, maar in vino veritas, in de wijn zelf zit de waarheid. Toch is de Italiaan lang niet meer zo wijnvast als voorheen. Steeds meer gaat hij voor een biertje. Zeker bij de pizza. Peroni Nastro Azurri scoort heel goed, maar ook het trappistenbier van Tre Fontane. Geen wijnliefhebber, maar wel bieraficionado? Dan komt u in Italië zeker aan uw trekken!

Wil je je helemaal onderdompelen in de Italiaanse cultuur? Eén tip: het boek Bella Figura van Joost Houtman en Philip Roose!

Bella figura Joost Houtman,Roose Philip – Vrijdag, Uitgeverij – €22,50